Znacząca większość tego etapu to główne drogi asfaltowe, ale zdarzają się również wspaniałe  boczne szutry pozwalające jeszcze mocniej poczuć niesamowity klimat Maroka.

Etap 11

W królestwie  tadżina
Etap 11
Kraj: Maroko
Skąd: Casablanca
Dokąd: Agadir
Dystans: 578 km
Przewyższenie: +5431 m/–5435 m
Szlaki: brak
Nawierzchnia: 90% asfalt
Uczestnicy etapu vel Marokańskie Strzały:  Sylwia Michałek, Sylwia Richter-Biegała, Magda Wills, Tomasz Kaczor
Pilot: Szczepan Żurek
Suport: Krzysztof Kalarus

Zobacz film z etapu:

TRASA:
Casablanca, Azammur,
Al-Dżadida, Oualidia, Safi,
Souira Guedima, Essaouira,
Imsouane, Agadir

PROFIL TRASY:
Casablanca – Agadir
Dystans: 578 km
Przewyższenie: +5431 m/–5435 m
Najniższy punkt: 0 m
Najwyższy punkt: 445 m

Pobierz track:

Podczas długiej rowerowej podróży życie staje się bardzo proste, codzienne aktywności są ograniczone do trzech elementów: jedzenia, spania i pedałowania – w takim układzie zaczynamy dostrzegać drobne rzeczy, które mogą sprawiać radość – jak np. przejechanie przez kałużę.

Trasa etapu 11. prowadzi szlakiem postkolonialnych fortec i spotów surferskich nad Oceanem Atlantyckim. Podróżujemy tak blisko oceanu, jak to tylko możliwe. Zaczynamy w nowoczesnej i multikulturowej Casablance, a kończymy w słonecznym kurorcie – Agadirze. Pomiędzy tymi lokalizacjami rozciąga się prawie 600 km wybrzeża, na którym znajdziemy tylko trzy większe miasteczka – Al-Dżadidę, Safi i Essaouirę, a poza tym już wyłącznie mniejsze wioski i nadmorskie kurorty, choć to słowo ma tutaj nieco inne znaczenie niż na wybrzeżu hiszpańskim czy francuskim. Maroko jest wspaniałe, choć na pewno nie dla każdego. Jeśli wielkie oczekiwania zostawimy w domu, zaakceptujemy prostotę lokalnej codzienności i rzucimy się w wir przygody, to wrócimy zachwyceni. Wysmagani wiatrem, spaleni słońcem, z brzuchami pełnymi tadżinów, miętowej słodzonej herbaty oraz głowami wypchanymi od wrażeń i historii do opowiedzenia po powrocie.

Maroko jest wspaniałe, choć na pewno nie dla każdego. Jeśli wielkie oczekiwania zostawimy w domu, zaakceptujemy prostotę lokalnej codzienności i rzucimy się w wir przygody,  to wrócimy zachwyceni.

Nasze suportowe Reanult Trafic przeżyło więcej, niż ktokolwiek mógł przypuszczać.

To, że nie pokonujemy na tym etapie wysokich gór, wcale nie jest równoznaczne z brakiem podjazdów.

Trudność
Pod względem dystansu, przewyższenia i jakości dróg jest to etap umiarkowanie trudny. Na pewno troszkę trudniejszy niż pierwsza część przez Maroko, ale z kolei dużo łatwiejszy niż etapy przez Andaluzję czy Szwajcarię. Ewentualną trudność może sprawiać słabsza niż w innych miejscach dostępność noclegów i innej infrastruktury. Im dalej na południe, tym klimat staje się surowszy, a teren słabiej zaludniony, a tym samym odcinki pomiędzy miastami czy miasteczkami dłuższe. To przekłada się na konieczność pokonywania większych odcinków dziennych, więc finalnie w pobliżu gór Atlas trzeba liczyć się z przewyższeniem przekraczającym 1000 metrów dziennie. I to mimo że nie pokonujemy żadnych wysokich przełęczy – wystarczy raz i drugi zjechać z klifu nad ocean, żeby nabić 200 czy 300 metrów. W drugiej części około 60 km stanowią drogi szutrowe, ale poza tym podróżujemy główną przelotówką po asfalcie.
Noclegi
Im dalej na południe, tym rzadziej przejeżdżamy przez większe miasteczka, więc mamy mniej możliwości znalezienia noclegu, a co za tym idzie również wyboru. Po drodze trafimy kilka kempingów, ale spokojnie możemy oprzeć się na lokalnych pensjonatach czy hostelach, których w kurortach nad oceanem nie brakuje. A dodatkowo warto szukać lokali w medinach, po prostu pytając mieszkańców o dostępne noclegi. Zawsze coś się znajdzie, a noc spędzona w riadzie lub na dachu będzie na pewno ciekawsza niż w jakiejkolwiek komercyjnej lokalizacji znalezionej w internecie. Standard noclegów jest bardzo różny, trzeba być otwartym na to, co przyniesie los.
Jedzenie
Na stołach w tej części Maroka króluje tagine, tajine, tażin lub po prostu tadżin. Jest to zdecydowanie najpopularniejsza i najczęściej spotykana lokalna potrawa, którą można znaleźć w najróżniejszych odmianach. Tadżin to proste danie jednogarnkowe przygotowywane w specjalnym glinianym naczyniu w kształcie stożka. Do środka wrzuca się przede wszystkim jagnięcinę, ale znajdziemy również wersje z kurczakiem, wołowiną, samymi warzywami, a nawet z rybą. Gliniane naczynia oraz specjalny zestaw przypraw stwarzają niepowtarzalny mikroklimat i nadają potrawie charakterystyczny smak. Najlepiej korzystać z tadżinowni dla lokalnych mieszkańców, ponieważ w takich miejscach kucharze mają największy przerób i doświadczenie w przygotowywaniu tego tradycyjnego dania. Trzeba również spróbować grillowanych ryb, najlepiej świeżo złowionych i przyrządzonych na prostym przydrożnym ruszcie.
Nawigacja
Pod kątem orientacji w terenie jest to jeden z najłatwiejszych etapów. Przez większość czasu podróżujemy właściwie dwiema drogami – mniejszą R301 i głównym traktem biegnącym na południe, tzw. National Route 1 (N1). Pozostałe odcinki stanowią krótkie łączniki albo dojazdy do noclegów. Poruszamy się cały czas na południe, a od strony zachodniej rozciąga się Ocean Atlantycki. Łatwiej będzie już tylko na Saharze Zachodniej.

„To na koszt firmy”, czyli uczta u Manuela w L’Araignee Gourmande  w miejscowości Oualidia.

Początek trasy nie należy do najbardziej malowniczych – po prostu musimy wydostać się z Casablanki.

Kawiarnia na powietrzu w standardzie typowo afrykańskim.

Opuszczenie dużego europejskiego miasta na rowerze prawie nigdy nie jest przyjemne, natomiast wyjazd z metropolii w Afryce można określić jednym słowem – chaos. Trzeba to jednak jakoś zrobić. Najlepszym podsumowaniem może być zdanie Szczepana Żurka ze sztafetowej relacji po pierwszym dniu etapu: „Umiemy już rozpoznawać podstawowe marki samochodów po klaksonach”. Warto jednak pamiętać, że trąbienie w takich krajach jak Polska ma zupełnie inne znaczenie niż w Afryce czy Azji. U nas jest zazwyczaj wyrazem frustracji, a w takim Maroku rodzajem pozdrowienia lub ewentualnie sygnałem „uwaga, jadę!”. Nie należy więc traktować używania klaksonu jako czegoś negatywnego, wręcz przeciwnie.
Klaksony powoli cichną
Z Casablanki wyjeżdżamy asfaltową drogą o oznaczeniu R320, prowadzącą wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Będziemy z niej korzystać aż przez 80 km do miejscowości Azammur. Ponad połowę tego dystansu stanowią przedmieścia i lokalne sypialnie Casablanki, ale z czasem intensywność doznań i częstotliwość klaksonowych pozdrowień maleje.
Azammur powstało jako osada berberska. W XV wieku przez 30 lat urzędowali tutaj Portugalczycy, którzy wznieśli wokół miasta istniejący do dzisiaj wał obronny. Współcześnie miasto jest niewielkim ośrodkiem wypoczynkowym. Azammur dzieli zaledwie 15 km od Al-Dżadidy lub inaczej El-Jadidy, gdzie sztafeta zaliczyła swój drugi nocleg. Do Al-Dżadidy przyjeżdża się głównie po to, żeby obejrzeć portugalską fortecę. Jedną z głównych atrakcji jest podziemna cysterna, której piękno może równać się tylko z tą w Stambule. Portugalczycy wybudowali ją, żeby zapewnić sobie stały dostęp do wody zarówno w porze suchej, jak i podczas ewentualnych oblężeń miasta. Dziś stanowi piękną komnatę, bardzo popularną wśród odwiedzających miasto turystów.
Nieopodal fortecy znajduje się Eglise de l’Assomption – Kościół Wniebowzięcia z XVII w., naprzeciwko niego meczet – Grande Mosquee, a dwie ulice dalej jeszcze jedna świątynia katolicka – kościół św. Antoniego Padewskiego.
Z Al-Dżadida wyjeżdżamy spokojną drogą (P3423) wijącą się wzdłuż wybrzeża i niemal przez cały czas dającą piękne widoki na ocean. Dopiero po około 20 km zaliczamy lekki podjazd i wyjeżdżamy na nieco główniejszą R301, którą będziemy podróżować przez 130 km aż do Safi, z czego 100 przebiega niemal bez zakrętów idealnie na południowy zachód. Za to z licznymi pagórkami. Na początek mijamy dymiącą elektrownię i oby nie śladem sztafety łapiemy trzeciego tego dnia kapcia i walczymy z wiatrem w drodze do Oualidii, gdzie czeka potężna kula pozytywnej energii – tak przynamniej podróżowała sztafeta. Obowiązkowa lokalizacja noclegu to L’Araignee Gourmande. „This is on the house” – powiedział pan Manuel, wnosząc dodatkowe 4 talerze z sałatkami. Potem powiedział to jeszcze 8 razy, wnosząc swoje „maison sélection” z owocami morza, za każdym razem dodając jeszcze „Bon Appétit”. A było co świętować! To była nagroda za pobicie trzech życiówek jednego dnia – 85 km z Al Dżadidy do Oualidii w czasie poniżej 9 godzin. „Wszystkie trudności poszły w niepamięć, kiedy przekroczyliśmy gościnne progi L’Araignee Gourmande. W Maroko jedliśmy dużo pysznych dań, ale to co zaserwował nam właściciel, nawet nie mieściło nam się w głowach (i na naszym stole!). W naszym doświadczeniu Maroko to prawdziwa uczta gościnności. Nie tylko niezliczone «bonjour», «ça va» i «salam alejkum» czy ciągłe przybijanie piątek z dzieciakami wracającymi poboczem ze szkoły, klaksonowe pozdrowienia i wspaniałe jedzenie, ale też dużo miłych spotkań na parkingach i w kafejkach, pytań skąd i dokąd jedziemy oraz serdecznych interakcji z mieszkańcami” – pisał Szczepan Żurek w swojej relacji.
Z laguny do stolicy ceramiki
Oualidia (lub inaczej Walidija) to urocza miejscowość wypoczynkowa rozciągająca się na przepięknej lagunie w kształcie półksiężyca otoczonej złotymi piaskami. Jest chroniona przed dziką falą oceanu przez skalisty falochron. Miasto jest szczególnie znane ze swoich ostryg i stanowi popularną destynację na weekendowy wypad z Marrakeszu czy Casablanki. Opuszczając Oualidię niemal od razu musimy zmierzyć się z podjazdem. Nie jakimś wybitnie długim, ale jednym z wielu. Przez 63 km do Safi jedziemy cały czas po pofałdowanym klifie. A to wznosimy się na wysokość 100 metrów n.p.m., a to opadamy. Łączne przewyższenie na tym odcinku wynosi około 430 metrów. Jak pisał Szczepan: „Za wspaniałe widoki na ocean trzeba było zapłacić w postaci potu i bolących mięśni. Ale było warto. Płacić trzeba było też za tadżin z wielką rybą i tadżin – deser z owocami. Tyle że właściciel, jak sam się reklamował „najlepszej restauracji we wszechświecie”, nie powiedział ile. Kazał nam oszacować swoje usługi i przyjął tyle, ile mu zaproponowaliśmy, nie patrząc nawet na sumę, jaką mu wręczyliśmy. Dał nam jeszcze po porcelanowym kubeczku, mówiąc, że to jego wizytówki, i poczęstował darmową herbatą – płaci się tylko za cukier. Herbata bez cukru? „Chyba upadliście na głowę!”.
Docieramy do Safi, które słynie z potężnej Kechli – fortecy strzegącej wybrzeża od pięciuset lat. Jej wysokie postrzępione wieże pozwalają na podziwianie najlepszych widoków w okolicy. Miasto jest znane również wśród surferów i fanów wyrobów z ceramiki – lokalni rzemieślnicy tworzą na swoich kołach garncarskich prawdziwe cuda.
Jeśli chcielibyście przywieźć z Maroka jakieś ceramiczne pamiątki, to należy je kupić właśnie tutaj. Do zabezpieczenia suwenirów używa się gazet, bo jak mogliśmy przeczytać w relacji z etapu, podobno nikt ich nie czyta. „Marokańczycy mówią, że w całej gazecie tylko data wydania jest prawdziwa. Dlatego w Safi gazety służą głównie do serwowania ryb i pakowania ceramiki. Zużyliśmy więc kilka wydań dzisiejszych dzienników, najpierw pod rybkę, a potem żeby zabezpieczyć nasze miski, tadżiny i talerze zakupione hurtem u tutejszych rzemieślników”.
Po opuszczeniu Safi niezmiennie poruszamy się drogą numer R301, lecz jej pofałdowanie znacząco wzrasta. Na odcinku 130 km, które dzielą nas od Essaouiry, trzeba pokonać ponad 1100 metrów przewyższenia, a składa się na to suma niewielkich wzniesień po 30, 50, 70 metrów. Jest więc bardzo mocno pagórkowato. Cały obszar jest słabo zaludniony, a zabudowa rozproszona – trudno znaleźć jakiekolwiek miejsce na nocleg, więc w harmonogramie sztafety wprowadziłem w tym miejscu dzień regeneracyjny – tylko 30 km dojazdu do miejscowości Souira Guedima. Na kolejny dzień mamy więc pozostałą, liczącą prawie 100 km część do Essaouiry. Można przenocować około 20 km wcześniej na kempingu o nazwie Spirit Nature Camp lub zjechać do samego miasta, co pewnie jest ciekawszym rozwiązaniem, bo mamy dostęp do lepszej infrastruktury, oceanu i możemy pozwiedzać. O odcinku od Souira Guedima do Essaouiry Szczepan pisał tak: „Mimo że droga biegnie nad oceanem, to nie było wiele okazji do stołowania się na mieście. Wzdłuż naszej trasy dominowały niewielkie wioski z rozproszoną zabudową i gaje oliwne. Widzieliśmy więcej tłoczni oliwy niż naszych ulubionych tadżinowni. Skończyło się na tym, że na obiad wprosiliśmy się do zamkniętej poza sezonem restauracji. Na szczęście udało nam się spotkać panią, która zaproponowała, że może coś dla nas ugotować, na przykład… tadżin!
Operacja z obiadem zajęła nam przynajmniej dwie godziny (taki tadżin strasznie długo się gotuje, zwłaszcza jak przy okazji piecze się do niego chleb), co mocno zachwiało naszymi planami przyjazdu do Essaouiry przed zmrokiem”.
W historycznym Mogadorze
W języku polskim używa się nazwy As-Suwajra, z czasów panowania Francuzów przetrwała jednak Essaouira lub Prowincja Essaouira – taką nazwę znajdziemy na mapach Google. Z kolei historycznie, gdy w 1506 roku Portugalczycy wznieśli tu fort, miejsce było znane jako Mogador. Dziś Essaouira ze swoimi pięknymi plażami jest bardzo popularnym miejscem do uprawiania sportów wodnych, przede wszystkim każdej odmiany surfingu. Karbowane mury odegrały rolę czerwonego miasta w serialu „Gra o tron”. Można z nich podziwiać leżące około 1,5 km od plaży Wyspy Purpurowe oraz fruwające nad największą z nich jastrzębie i mewy. Wyspa jest rezerwatem przyrody i nosi nazwę Dżazirat Mukadur. Na uwagę zasługuje również medyna Essaouiry, która jest jedną z najwspanialszych w całym Maroku, a która od 2001 roku jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W mieście od 1998 roku odbywa się również „marokański Przystanek Woodstock” – Gnoua World Music Festival, podczas którego latem rozbrzmiewają rytmy muzyki łączącej jazz i reggae z przedislamskimi wierzeniami animistycznymi i melodiami rejonu subsaharyjskiego.
Po opuszczeniu miasta można podróżować głównym i właściwie jedynym asfaltem w okolicy – drogą N1 albo wybrać wariant nieco bardziej przygodowy i przejazd szutrowo-kamienistą drogą o oznaczeniu P2201. Zawsze w takich momentach zastanawiałem się, czy stawiając na przygodowość nie rozminę się z oczekiwaniami uczestników sztafety, ale tym razem trafiłem w dziesiątkę. „To był absolutnie najbardziej malowniczy dzień naszej zmiany. Zachwyty nad krajobrazem rosły odwrotnie proporcjonalnie do jakości nawierzchni na drodze. W momencie kiedy skończył się asfalt (po ledwie 10 km od Essaouiry), zaczęło się robić naprawdę pięknie. Po kolejnych 20 km, kiedy droga wspięła się na klif, widoki zrobiły się cudne. A już po 50 km, kiedy nawierzchnia składała się z losowo porozrzucanych kamieni wielkości sporych jabłek, panorama oceanu z wysokiego klifu dosłownie zapierała dech. W pakiecie dzisiejszego touru „Marroco of the beaten track” można było sobie zrobić selfie z wielbłądem i zjeść rybę prosto z morza (taką grillowaną, oczywiście na gazecie). Trzeba było też wspiąć się dwa razy z poziomu morza na 300 m i dwa razy zjechać na 0 metrów. Trzeba było załatać 3 dętki i przez pół dnia manewrować między kamieniami i kałużami. Ale to i tak był najlepszy odcinek! Przejechaliśmy dziś bez mała 100 km po pustkowiach, zajeżdżając do kilku wyludnionych po sezonie miejscówek surferów. Maroko widziane z perspektywy wysokiego klifu nad Atlantykiem jest obłędne” – pisał Szczepan, gdy dotarli do Imsouane.
Odcinek „off the beaten track” ma około 30 km, potem wyjeżdżamy znad oceanu na główną drogę na wysokość około 300 metrów n.p.m., by po 50 km znowu z niej zjechać i spaść nad sam ocean do kolejnego królestwa surfingu. Imsouane to mała wioska rybacka, która może się poszczycić ponad 300 słonecznymi dniami w roku i czterema surferskimi spotami o różnej skali trudności, więc jest bardzo popularnym miejscem.
To miejsce właściwie można by śmiało ominąć – zjeżdżamy z głównej drogi na nocleg i zamiast zrobić 6 km, jedziemy 20, a na dodatek musimy zjechać z wysokości ok. 300 m nad ocean, a potem całe to przewyższenie odzyskać. Z drugiej strony – czasem właśnie takie małe wycieczki w bok sprawiają, że nasza podróż nabiera klimatu, wchodzi w inny wymiar – opuszczamy główny, ubity tysiącami kół trakt, żeby poczuć prawdziwe lokalne życie i móc w spokoju kontemplować równy rytm fal uderzających o nabrzeże.
Powrót z Imsouane do głównej drogi nie jest łatwy. Przez ponad 3 km wyjeżdżamy na klif, a nasza trasa wznosi się ze średnim nachyleniem ok. 8%. W krótkich momentach podjazd ma nawet 15%. Później przez kolejnych 16 km droga faluje, nieco w górę, nieco w dół, by finalnie szaleńczym zjazdem spaść do oceanu w okolicy Parku Narodowego Tamri. Zostawiamy za sobą schodzący w tym miejscu do wody Atlas Wysoki i wjeżdżamy w szeroką dolinę rzeki Wadi Sus, która oddziela to pasmo od piętrzącego się na południu Antyatlasu. Do Agadiru doprowadza nas droga N1, która przez 50 km prowadzi wzdłuż plaż i lokalnych kurortów. Miasto jest przede wszystkim lokalizacją turystyczną – ze względu na swoje położenie nad Atlantykiem oraz 10 słonecznych miesięcy w roku, stało się najpopularniejszym marokańskim kurortem. Dzielnice klubowe tętnią życiem do późnych godzin nocnych. W 1960 roku podczas trzęsienia ziemi zniszczeniu uległa większość starszej zabudowy, więc trudno doszukiwać się tutaj wielu smaczków historycznych, lecz na pewno warto zobaczyć pozostałości XVI-wiecznej kabzy Oufella, Port d’Agadir, marinę oraz Muzeum Pamięci. Agadir był świadkiem ostatniej zmiany naszej sztafety, oczywiście świadkiem był również wspólnie skonsumowany tadżin.

Do Al-Dżadidy przyjeżdża się głównie po to, żeby obejrzeć portugalską fortecę.

5548
KM

„This is on the house” – powiedział pan Manuel, wnosząc dodatkowe 4 talerze z sałatkami. Potem powiedział to jeszcze 8 razy.

5694
KM

Wąskie uliczki Safi są idealne, żeby choć na chwilę się w nich zgubić tracąc poczucie czasu.

Marokańczycy mówią, że w całej gazecie tylko data wydania jest prawdziwa. Dlatego w Safi gazety służą głównie do serwowania ryb i pakowania ceramiki.

5824
KM

Maroko widziane z perspektywy wysokiego klifu nad Atlantykiem jest obłędne.

5928
KM

Druga część etapu jest nieco trudniejsza, ale również dużo ciekawsza.

Agadir był świadkiem ostatniej zmiany naszej sztafety, oczywiście świadkiem był również wspólnie skonsumowany tadżin.

6024
KM

Gorzko słodki  smak podróży
Magda Willis:
To wspaniała przygoda, wysiłek, ale i niesamowita energia bijąca od uczestników. Jazda rowerem przez Afrykę to dużo więcej niż rekreacyjna wycieczka, przekraczaliśmy codziennie swoje granice, poznawaliśmy do czego zdolne są nasze ciała, przyroda pokazywała nam nowe oblicze. Te krajobrazy, kolory, jedzenie...Riad w Safi, Medina w Essaouira...trasy wzdłuż Oceanu Atlantyckiego. Mieliśmy okazję zobaczyć małe wioski oraz życie ich mieszkańców. W zadziwieniu przyglądaliśmy się kozom wspinającym się na drzewa. Poznaliśmy oblicze Maroka rzadko ukazujące się turystom zwiedzającym kraj w czasie wycieczek z biura podróży. Zakupy na lokalnych straganach, targi rybne i autentyczne jedzenie, które smakowało tak jak w lokalnych domach, bez odrobiny kompromisu dań dostosowywanych do gustu Europejczyków. Błękity wody i nieba, złoto piasku, budynki o egzotycznej architekturze i góry towarzyszące nam stale w tle rośliny, które na co dzień znamy tylko z hodowli doniczkowych- tutaj część codzienności.  Wszystko w swoim obiektywem utrwalał Tomek. Każdego dnia dawaliśmy z siebie wszystko, skupieni na momencie, w którym jesteśmy, wiedzieliśmy, że jesteśmy częścią większej całości, a nasza sztafeta jest tak silna jak każdy z nas, potrafiliśmy wykrzesać z siebie niespodziewaną determinację by dotrzeć do wytyczonego celu i na czas przekazać kulę energii następnej ekipie, bo ta kula nabierała rozpędu z każdym kilometrem, kumulowała w sobie energię każdego z nas i tak jak my, była nie do zatrzymania. Doświadczenie Afryki w towarzystwie osób, które dzieliły ze mną również doświadczenie choroby, to jak nałożenie na siebie dwóch klisz- chłód choroby i ciepło słońca, gorzkość leków i słodycz naparu z mięty.

Brud, trud i herbata  z ciasteczkiem
Sylwia Michałek:
Maroko. To był nasz etap, z Casablanki do Agadiru, od samego początku to brzmiało egzotycznie, trochę magicznie i tak było. Śledząc poprzednie etapy naszych Rollingowców, próbowałam sobie wyobrazić nasz. Pełna dobrej energii i ekscytacji spakowałam walizkę i razem z moim teamem wsiadłam do samolotu zupełnie nie wiedząc co tam na mnie czeka. Dziś wiem, że Maroko, które widziałam wcześniej na wycieczce, było dla turystów, a prawdziwe marokańskie życie, jego smak i zapach było zupełnie gdzie indziej: na marokańskim wybrzeżu, we wsiach i górskich podjazdach. Wspaniale było je poznać! A przecież sam dystans był dla mnie wyzwaniem, zmierzeniem się samej ze sobą, z własnymi słabościami i tym co odebrał mi rak. Bez jednego mięśnia i słabszą noga czasem dopadało mnie przerażenie, jak to będzie, czy dam radę. Jednak sama idea wyprawy napawała mnie niebywałą siłą i optymizmem. Kiedy pierwszy raz wsiadłam na rower w Casablance nic już nie było ważne (poza dziurawą oponą po pierwszych 10 kilometrach ;). Czułam moc i wiedziałam, że dojadę.
Egzotyka była właściwie z nami cały czas, w różnym wymiarze i czasem może niezgodna z oczekiwaniami, ale egzotycznie było. Zaczęliśmy w deszczu. Zatrzymaliśmy w się w pierwszej większej miejscowości, żeby coś zjeść. Bar przy drodze z tadżinami. Przy chodniku dwa plastikowe stoliki nakryte ceratą, która już dawno straciła swój pierwotny blask i urodę do tego plastikowe krzesła w kałużach wody.  Zamówiliśmy jedzenie, właściciel „restauracji” wyraźnie ucieszony, nakrywa stół i podaje plastikowe koszyki z pieczywem. Tadżiny i pieczywo było pyszne, ale te koszyki oblepione wielomiesięcznym brudem powiedziały: niejedną granicę tu przekroczysz.
Po pierwszych 85 km w deszczu, z osiołkami, z TIRami, samochodami, powozami konnymi dotarliśmy do naszego noclegu, pierwszy raz w życiu wtedy zasnęłam w kasku na głowie, mokrych ubraniach, skarpetkach i butach. Spałam dwie godziny, najsmaczniejsze dwie godziny snu w życiu. Sklep na wsi. Pozostając w dosyć wilgotnej i wietrznej aurze, pośrodku niczego, utytłani deszczowym błotem spod marokańskich ciężarówek skręciliśmy do wioski w nadziei, że znajdziemy tak jakieś ciepłe schronienie choć na chwile. Znaleźliśmy jedynie sklep „wielobranżowy” wielkości małego pokoju z pięknym i nieco wyblakłym wizerunkiem marokańskiego króla. Za ladą uśmiechnięty Pan mówił do nas, niestety dopiero body launguage zdradził nam, że on po prostu pyta, czy chcielibyśmy ciepłej marokańskie herbaty z dużą ilością mięty i cukru. Marokańska uprzejmość jest ujmująca, piękna w swojej prostocie i trosce o drugiego człowieka. Nic lepszego nie mogło nas spotkać po deszczu i wietrze, jak taka ciepła marokańska herbata pita ze wspólnej szklanki i uśmiech pana sklepikarza, który w międzyczasie wysłał córkę po domowe ciasteczka z migdałem specjalnie dla nas. Potem jeszcze były wspólne zdjęcia, uśmiechy i podziękowania we wszystkich jezykach, które znaliśmy.
Kiedy po deszczu przyszło słońce, zaczęły się marokańskie góry. I pierwszy poważny kryzys. Moja noga powiedziała: „dosyć” i kazała rzucić rowerem o marokańskie wybrzeże. Pierwszy raz wykrzyczałam wtedy, że już „piiiii nigdzie nie jadę”. „Zamówiłam” pomoc z samochodem. Okazało się, że Krzysiek właśnie odkopuje go, bo utknął w błocie. Czy tego popołudnia mogło wydarzyć się coś jeszcze??? Mogło!!! Kiedy po okresie bezradności z bólu, buntu, dlaczego boli, podjęłam decyzję „OK, piiii, pojadę dalej”, okazało się, że w moim przednim kole nie ma powietrza, a wszystkie dwie pompki są w innym rowerze, który nie był z nami. I tak oto, krocząc z rowerem w ciszy pod marokańską górkę w promieniach zachodzącego słońca, myślałam sobie: „i po co mi to było!?!”
Magia powracała, kiedy udało nam się zrobić podjazdy, a to oczywiste bardziej niż marokańska uprzejmość, że za każdym podjazdem, za każdą górką czaił się na nas zjazd!!!! I wtedy bardzo często byłam tylko ja i te widoki. To była nagroda, to była uczta dla oczu i duszy, taka radość z tego wiatru we włosach i z tego co widzisz i świadomość, że właśnie zrobiłaś coś co jeszcze dwa lata temu było zupełna abstrakcją. Ta wyprawa uświadomiła mi, że tak naprawdę wyprawiłam się również w głąb siebie, wreszcie miałam czas. Pobyłam tam, porozmawiałam, przemyślałam, zweryfikowałam, podziękowałam, tylko ja, rower i droga.  I dziś wiem, że jedyne ramy, jedyne standardy, ograniczenia czy przeszkody kreuje ja, moja głowa i to czy się otworze na nowe, dotąd mi nieznane, to tylko moja decyzja, która mogłam podjąć siedząc na marokańskim kamieniu z Sylwią i Magdą narzekając, że boli nas to, co zwykle boli od jazdy na rowerze.

Złoto na szlaku
Sylwia Rychter-Biegała:
„Cudowni i waleczni” to MY – uczestnicy sztafety na Zwrotnik Raka!! Marokańskie strzały to MY! Nigdy wcześniej w swoim ponad czterdziestoletnim życiu nie podjęłam takiego wyzwania! Nigdy wcześniej, czyli „przed rakiem”, nawet nie pomyślałabym, że mogę przejechać prawie 500 km na rowerze przez Afrykę: nie mam mowy, nie JA! A tu proszę – okazało się, że udało mi się przekroczyć ograniczenia jakie sami tworzymy sobie w naszych głowach.
Jaki był nasz etap z Casbalanki do Agadiru? Dla mnie: Najlepszy. Rewelacyjni towarzysze wyprawy, z którymi w każdej chwili mogę pojechać ponownie w najdalszy kraniec świata!!!  Fantastyczne widoki (jak już tylko po 3 dniach przestało padać i wiać prosto w twarz). Piekielnie szybka jazda z górek…  Nie oszukujmy się: mądre to nie było, ale było cudną nagrodą po licznych, licznych, licznych i trudnych podjazdach.  Rewelacyjne wsparcie chłopaków na trasie – dzięki nim My -Trzy Babki po przejściach- dałyśmy radę pokonać nasze słabości, zrobić życiówki i cieszyć się każdym dniem w drodze. Cudowne jedzenie (oczywiście jak ktoś lubi tadżin jeść prawie codziennie, albo i 2 razy dziennie). Ryby i owoce morza wszędzie dostępne, bo w końcu jedziemy wzdłuż wybrzeża, mega słodka herbata podawana zawsze i wszędzie, z miętą a nawet z piołunem. Przepyszny marokański chleb i nasze śniadaniowe odkrycie: amlu. Mega życzliwi ludzie – wspierający ten projekt i wspierający nas.
Nie zapomnimy tego poczęstunku gorącą herbatą w sklepiku, gdzieś w bok od głównej drogi, kiedy zawitaliśmy tam zziębnięci i przemoczeni zaskakując właściciela i wszystkie lokalne dzieciaki. Staliśmy się sensacją dnia, a może i tygodnia albo nawet miesiąca w tej wiosce. Przygody/niespodzianki – raczej te niezaplanowane jak zgubienie przeze mnie na trasie obrączki i zaręczynowego pierścionka. Największe potoki łez wylane, kiedy uświadomiłam sobie stratę i drugie tyle, kiedy szczęśliwe je odnaleźliśmy po 4 godzinach. Leżały spokojnie w błocie i piachu gdzieś po środku lokalnego miasteczka na naszej trasie i czekały aż po nie wrócę. Krzysztof, który je odnalazł jest moim bohaterem for ever!!!  Tęsknię za tą wolnością jaką wtedy udało nam się poczuć, za siłą jaka nas rozpierała, za energia, którą mieliśmy w sobie i za jednością jaka w nas powstała. Cieszę się każdego ranka z pobudki i dziękuję za kolejny dzień idąc spać.  W chwilach słabości, zwątpienia patrzę na mój plakat Rollingowy z wyprawy i jestem mega dumna z SIEBIE, z NAS. Najważniejsze jest NIGDY się nie poddawać!!!